stoicyzm

Stoicyzm ma sporo do zaoferowania w kwestii zarządzania sobą w czasie. Jeden z najsłynniejszych stoików- Marek Aureliusz był bardzo dobrze zorganizowanym człowiekiem. Jego plan dnia obejmował: sprawne zarządzanie państwem, prowadzenie wojen z Markomanami, reformowanie prawa i administracji, usuwanie skutków klęsk żywiołowych, czytanie, praktykowanie filozofii i codzienne spisywanie swych refleksji.

Jeśli miałbym wybrać kilku najbardziej produktywnych osób w dziejach imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus znalazłby się ścisłej czołówce. Jednak inni stoicy także mieli w kwestii zarządzania sobą w czasie wiele do powiedzenia. Seneka i Epiktet także zajmowali się kwestią ustalania prowadzenia godnego życia. Wprawdzie żaden filozof nie uczył układania listy zadań, ale ogólne zasady zmierzające do prowadzenia wartościowego życia nigdy nie tracą na aktualności. Stoickie poszukiwanie cnoty pomaga zbudować silną osobowość i uczy cenić czas.

1. „Trzeba przestawać z ludźmi, którzy są jak najbardziej łagodni i łatwi do współżycia, jak najmniej z niespokojnymi i kłótliwymi. Właściwości charakteru przyswajamy sobie od tych, z którymi obcujemy. I podobnie jak pewne choroby ciała przenoszą się przez zetknięcie na innych, tak samo i człowiek swe wady przekazuje najbliższym z otoczenia. „- Seneka

Nieświadomie dla siebie przyjmujemy cechy osób z naszego otoczenia, sami też kształtujemy nawyki i zachowania bliźnich. Pracę nad sobą można zacząć od znalezienia inspirujących znajomych. Jednak życie stoika nie rozpieszcza. Nie wystarczy czerpać od szlachetnych jednostek, trzeba jeszcze dbać, by zachowały swe wspaniałe cechy, a to oznacza powściąganie własnych narowów i panowanie nad emocjami. Być dobrym i przebywać wśród dobrych- takie to proste i takie trudne.

2.”Czemu się gnębisz? Spadłeś na samo dno? Teraz właściwy czas, abyś się podniósł.” – Seneka „Rozmyślania”

Stoicyzm to odpowiednia postawa życiowa na ciężkie czasy. Obowiązek nie pozwala na rozczulanie się nad sobą i rozgoryczenie. Ani sukces, ani klęska nie są wieczne. W każdej chwili można zacząć od nowa.

3.”Budząc się rano, pomyśl jaki to wspaniały skarb żyć, oddychać i móc się radować”- Marek Aureliusz

Stoicyzm nie zakładał tylko obojętnego znoszenia cierpienia. Filozofia ta uczy także dostrzegania piękna dnia codziennego i zachęca do kultywowania poczucia zadowolenia. Nie rozbuchanej euforii, ekstazy czy ekscytacji, ale zwykłej, powszedniej satysfakcji. W miejsce wyliczania wszystkiego, bez czego człowiek nie może być szczęśliwy, uczy docenienia tego, co się ma. Szczęście to owoc ciężkiej pracy, trzeba więc kształtować w sobie zdolność dostrzegania do niego powodów.

4.”Niechaj twe słowa będą nieustraszone, kto prosi nieśmiało, uczy odmowy” – Seneka
Nie spodziewałem się w pismach rzymskiego filozofa znaleźć zachęty do asertywności, ale ” Nic nowego pod Słońcem”. Wychowawca Nerona, były konsul wiedział, co pisze. Jeśli chcemy skłonić ludzi, by nas słuchali, musimy być słyszani. Większe szanse na to mamy, gdy jasno i klarownie przedstawimy swój punkt widzenia.

5.”Polub twoją pracę nawet gdyby była mało znacząca i odpoczywaj przy niej”- Marek Aureliusz

To już bardzo nowoczesne podejście do pracy. Rzymski cesarz wyprzedził orędowników pracy z pasją. Praca wykonywana z przyjemnością daje więcej korzyści jednostce i społeczeństwu niż niedbale odbębniana harówka. Daje też więcej powodów, by być szczęśliwym.

6. „Każdej chwili usilnie dbaj o to, (…) byś to, co masz właśnie pod ręką, załatwił z pełną, a nieudaną godnością i miłością, i swobodą, i zachowaniem sprawiedliwości i byś zapewnił sobie niezależność od wszelkich innych myśli. Zapewnisz zaś ją sobie, jeżeli będziesz każdą pracę wykonywał, jak gdyby ostatnią w życiu […]” – Marek Aureliusz

Wezwanie do czynnego działania połączone z zachętą do etycznego postępowania i surowej moralności. Marek Aureliusz opowiada się za realizacją celów życiowych i efektywnego działania, jednak wymaga też posiadania kręgosłupa moralnego. Mędrzec ma być prawy i skuteczny. Stoicyzm nie idzie na łatwiznę. Nie ma miejsca na gloryfikowanie bezwzględności jako najkrótszej drogi do celu i przejawu siły charakteru.

7.”Nie myśl o tym, czego nie masz, tak jakbyś to już miał. Ale z tego, co masz, wybierz to, co najbardziej jest cenne, i pomyśl, z jakim byś trudem się o to starał, gdyby tego nie było. A uważaj, byś wskutek upodobania w tej rzeczy nie przyzwyczaił się jej tak wysoko cenić, iżbyś miał doznać niepokoju duszy, gdyby ci jej zabrakło” – Marek Aureliusz

Priorytety, priorytety i jeszcze raz priorytety. Zanim zastanowisz się nad zmianą w życiu zastanów się co najbardziej cenisz i bez czego nie mógłbyś się obejść. Filozof przestrzega przed nadmiernym przywiązywaniem się do czegokolwiek, ale warto określić, co stanowi esencję naszego życia.

8.”Nie należy się gniewać na bieg wypadków, bo to ich nic nie obchodzi” – Marek Aureliusz
Stoik nie załamywał się pod ciężarem niepowodzenia ani nie złorzeczył losowi. Jest praca do wykonania, należy się nią zająć. Narzekanie niczego nie zmieni, a tylko pozbawi resztek energii.

9.”Lekarstwem na przyzwyczajenie jest inne przyzwyczajenie” – Epiktet
Rzymski filozof- niewolnik proponuje bardzo prostą teorię zmiany nawyków. Pod warunkiem znalezienia odpowiedniego zamiennika bywa bardzo skuteczna. Stoicyzm zakładał ciężką pracę nad sobą, więc jego zwolennicy szukali skutecznych metod. Eksperci od zarządzania czasem często, nie znając dzieł starożytnych, na nowo odkrywają, że kula jest okrągła.

10. „W czasie uczty nie opowiadaj, jak należy jeść, ale jedz, jak należy” – Epiktet
Nie ma sensu teoretyzować, jeśli nie żyje się zgodnie z głoszonymi przez siebie zasadami. Człowiek ma prawo do błędów i niedociągnięć, ale powinien starać się zachować spójność pomiędzy tym, co mówi, a tym, co robi. Pouczanie innych niczego nie da, lepiej zachowywać się zgodnie ze swymi ideałami.

Stoicyzm i sztuka życia
Podziel się: